| تبليغات | X |
Sayın AMİP Lideri, BDİ Sedir Müavini Etibar Bey MEMMEDOV!
Hörmetli "Güney Azerbaycan Beynelxalq FORUM" Teşkilat Komitesi!
Deyerli FORUM devetlileri!
Salam ve sayğıdan sonra,
Forum-da müzakire edilecek bezi meseleler haqda fikirlerimi qulluğunuza gönderirem;
Güney Azerbaycan Türklerinin Fars ırqçılığına qarşı başladıqları mücadile, çox hessas bir günleri yaşamaqdadır. Hereketimizin milli mahiyyetine inanmayanlar, yeni onun Azerbaycan milleti terefinden destelendiyine şübheyle baxanlar bele Azerbaycanımızın başa başında heyqata keçirilen son qalxınmalara şahid oldular. Bu qalxınmalarda güney Azerbaycan Türkünün öze dönüşü ve Türklüyü aşağılayan her hansı güce qarşı sert ve möhkem olduğu açıqca göründü. Artıq Azerbaycanımızın güneyinde milletleşmeye sarı geden hereket ve irade inkar edilmez hala gelmişdir. Azerbaycan milleti zamanında meydana gelib ve öz onuru ve varlıqlarını müdafie edeceyini gözelce isbatladı.
Bu tesbit ise milli hereket fealları ve teşkilatlarına daha cesur ve elbette mentiqli hereket etmeyi gerekdirmekdedir.
Siyasi teşkilatlarımız daha gülcü ve qüdretli olmalı ve siyaset qaydalarını bilenler öne keçmelidirler. Günümüzde siyasi mücadelenin bilimsel hala geldiyini qebul etmeliyik artıq. "Siyaset oyundur", "siyaset yalançılıq ve hoqqabazlıqdır" kimi çocuqsu ifadeler artıq kenara atılmalı ve dünya ictimaiyyatının etimadını qazanmağa çalışmaq ön plana keçmelidir.
21-ci esirde yaşamaqdayıq. Bu başımıza gelenler heç qabartma ve yalan melumatları artırmağa ehtiyacımız olmayacaq qeder dehşetli ve acıdırlar. Gerçeklerimizi dünyaya seslendirmek üçün lazimi qeder tribunlarımız olmadığı halda yalan raporlar gönderib ve bunların yapılmasını herekitimize göre olmasını iddia edenleri oyatmaq ve uyarmaq çox hem de çox önemlidir. Bu qonuda siyasi mehbuslar haqqında olan raporların ne qeder hessas ve önemli olduqları her kese bellidir.
Milli hereket çalışqanları ve milli-siyasi teşkilatlar bütün bunları göz önüne almalı ve üsullara uymayanları hereketimize zerer verdikleri üçün uyarmalıdırlar, inancındayam. Tebii ki uyarılar ve tenqidler bilimsel ve elbette demokratik biçimde olmalıdır.
Birlik, ittihad ve özellikle lazim olunca teşkilatlar ve feallarımızın bir araya gelmeleri böhranları daha çevik atlatmaq üçün çox ehemiyyetlidir. Tebii ki birlik ve beraberliyi elde etmek üçün şexsler ve teşkilatlar arasında olan ortaq nöqteler ve ortaq fikirler ortaya qoyalması lazimdir. Ancaq yaşadığımız durumda bu qonuda başarısız göründüyümüzün nedeni ortaq nöqtelerin azlığı deyil belki birliyi pozan qeyri demokratik eylemler ve amillerin çoxluğudur deye inananmaqdayam. Hem de birliyimiz daha artıq pozumlasın deye sözü geden qeyri demokratik eylemleri görmezden geldiyimiz bizi bir çıxmaza doğru aparması heç de mahal deyildir.
Modern dünyada milletlerin öz müqedderatını teyin etmek haqqını elde etmek üçün modern ve demokratik yollar önerilmişdir. Bir milletin onuru ve namusu ile ilgili olan problemler de bu modern yollarla çözülmelidir. Azerbaycanlının güneylisi - quzeylisi namusunu qoruyan ve bu yolda can vermeye bele hazir olan birisidir. Yurd, Torpaq, Bayraq ve siyasi geleceyimiz haqda olan qerarları şexsler ve hetta teşkilatlarımız deyil uyğun zamanında milletimiz demokratik üsullara dayanaqraq vermelidir. Tebii ki millet verdiyi qerarlarda siyasi teşkilatların teklifler ve önerilerini göz önüne alacaqdır.
Birliyimizi gerçekleşdirmeye lazim olan üsulları tanımayan insanlarla, hem de birliyi pozan amiller ve eylemleri aradan qaldırmaq üçün çozüm yolları tapmadan heç bir siyasi birliyin mümkün olmadığı qenaetindeyem.
Umarıq, keçirilecek "Güney Azərbaycan Beynəlхalq Forum"u milli meselemizin uluslararası sehnelere daha ciddi ve uğurlu çıxmasına yardımı olacaqdır.
En derin hörmetlerimle
Elirza Cevanbext Quluncu
گونئی آذربایجانلی یئنی اینسان تیپی،
کورهسللشمه و ائییتیم ایلکهلری
عليرضا جوانبخت قولونجو
quluncu@gmail.com
(بو یازی 1384 قیشیندا "آذربایجان گنجلر ائوی"نین کئچیردییی "میرزه حسن روشدیه و یئنی اؤیرهتیم" سئمیناری اوچون حاضیرلانمیشدیر)
"ان موهیم، ان اساسلی نؤقطه ائییتیم مسالهسیدیر.
ائییتیمدیر کی، بیر میلتی یا حور، موستقیل،
شانلی و یوکسک بیر جمعیت حالیندا یاشادیر؛
یا بیر میللتی اسارت و سفالته ترک ائدر."
موصطافا کمال آتاتورک
بیر میلتین تمل یاپی داشی، اونون اوشاقلاریدیر. او اوشاقلار نه قدر ساغلام و گوجلو یئتیشدیریلیرسه، او میلتین گلهجهیی ده او درجه ساغلام و گؤرکملی اولور. بو سورجده ان اؤنملی فاکتور، عاییلهدن سونرا، اوخولدور. البت بو سورجلر ده بیر- بیر ایله چوخ ایلیشکی ایچرهسیندهدیر. اوشاغین ائیتیمینده عاییله، اوخول و سوسیال چئوره چوخ اؤنملی و ائتگیلی اورتاملاردیر. بونلارین بیریسیندن بئله آلینان اکسیک ائییتیم اینسانین ضعیف یئتیشمهسینه سبب اولابیلر. بیر ائییتیم فعالیتینده ایلک یاپیلاجاق ایش،«آماج»لارین بلیرلنمهسیدیر. عموماً ائییتیم پولیتیکالاری و ائییتیم فلسفهسی، ائییتیمین آماجلارینی بلیرلر. آماجلارین بلیرلنمهسیندن سونرا یاپیلاجاق ایش، سؤزو گئدن آماج و هدفلره هانسی پروقرام، اصول و مئتودلارلا یئتیرهجهیینین تثبیتیدیر.
آما مودئرن دونیادا یاشاماغی باجارا بیلن هم ده اؤز اولوسال دیرلرینی، وارلیقلارینی و کولتورونو قورویان بیر گونئی آذربایجانلی یئنی اینسان تیپی یئتیشدیرمک اوچون هانسی اؤیرهتیم – ائییتیم سیستئمی اساسیندا حرکته کئچیلمهلیدیر؟ گونئی آذربایجانا اؤزگو و مخصوص ائییتیم سیستئمی وارمی؟ بئله سیستئمی ایجاد ائتمک هانسی یوللار ایله مومکوندور؟ آذربایجانلیلارین تاریخی، توپلومسال اؤزهللیکلرینی گؤز اؤنونه آلاراق گونئی آذربایجانلی یئنی اینسان تیپینی یئتیشدیرهبیلهجک اؤیرهتیم مئتودلاری هانسی مئتودلاردیر؟
بو سطیرلرین یازاریجا « آذربایجان مرکزلی دوشونجه سیستئمی» عمل ساحه سینده لازیم اولان گوج و اقتدار الده ائتمهسی زامانا قدهر، گونئی آذربایجاندا اؤیره تیم و ائییتیمین بیر سیستئم اولاراق وجودا گلمه سی مومکون اولمایاجاقدیر.
بو یازی ایسه گونئی آذربایجانلیلار اوچون اؤیرهتیم مئتودلارینی دئییل بلکی بعضی ائییتیم و اؤیره تیم ایلکهلرینی آچماغا چالیشاجاقدیر. چونکو هر اؤیرهتیم مئتودو، هر اؤیرنجی قروپونا، هر قونویا، هر درسه و هر اؤیرهتیم دوزهیینه اویغون اولمایابیلر. دهییشیک دوروملاردا دا دهییشیک مئتودلارین قوللانیلماسی گرهکیر. آذربایجانین توپلومسال و سیاسال شرایطی بیر چوخ ائییتیم اصوللارینین حیاتا کئچیریلمهسینه ایذین وئرمهیهجکدیر. یازیدا بو ایلکهلری آچیقلاییب و اونلاری انگللهین عامیللره توخونولاجاقدیر. سونرا یازینین 2-جی بؤلومو کوره سللشمه و ائییتیم آراسیندا اولان ایلیشگی قونوسونا حصر ائدیلمیشدیر. چونکو کوره سللشمه تکجه عامیلدیر کی اوچونجو دونیا اولکهلرینده بوتون آلانلاردا، او جوملهدن کولتور و بیلگی ساحهسینده اولان مرکزی لشدیرمهنین قارشیسینی آلماغی باشارمیشدیر. گرچی بو چوخ آز و بعضاً ده گؤزه گؤرونمه ین میقداردا اولموشدور.
گئنل اؤیرهتیم اصوللاری (ایلکهلری)
بیر اؤیرهتیم سیستئمینده یئر آلان چئشیتلی درسلرین قونولارینین سئچیلمهسینده، کیتابلارینین یازیلماسیندا و او کیتابلارین صینیفلاردا اؤیرتمنلر طرفیندن ایشلنمهسینده بعضی اصوللار گؤز اؤنونه آلینمالیدیر: بونلارین بعضی اؤرنکلری بونلاردیر:
"اؤیرنجییه گؤره لیک"
درس پروقرامینین حاضیرلانماسیندا و یا درسین ایشلنمهسینده اؤیرنجینین فیزیولوژیک و پسیکولوژیک خصوصیتلری و بیرهیسل فرقلیلیکلری اساس آلینمالیدیر.
اسکی اؤیره تیم سیستئمینده قونولارین سئچیمی و ایشله نیشی، تاماماً یئتیشکین آدلانانلارین طرفیندن اولوردو. ائلهجه ده صینیفدا «اؤیرتمن مرکزلی» بیر درس ایشلهنیشی سرگیله نیردی.
بو اسکی اؤیرهتیم سیستئمی یاشادیغیمیز اؤلکه ده هله ده سورمکده دیر. اورمیه ده یاشایان بیر آذربایجان تورکو ایله اصفهاندا یاشایان بیر فارس و زاهیداندا یاشایان بیر بلوچ آراسیندا تاماماً فرقلی فیزیولوژیک و پسیکولوژیک خصوصیاتلارینا باخمایاراق هامیسنین عینی اؤیرهتیم سیستئمینده، عینی کیتابلار و عینی تدریس شیوهلر ایله تحصیل آلمالاری، بو ادعانی ایثبات ائتمکده دیر.
"بیلینندن بیلینمهیهنه"
درس کیتابی حاضیرلانیر و صینیفدا درس آنلادیرکن اؤیرنجینین او زامانا قدهرکی بیلگی و تجروبهلریندن حرکت ائدرهک، یئنی بیلگی و تجروبهلرین بونلارا آرتیریلماسی داها قولای و راحاتدیر؛ یعنی بیلگیلری کئچمیشده الده ائدیلن بیلگیلرله قارشیلاشدیراراق و لازیمسا اسکیلری تأیید ائدیب و دوغرولایاراق موکمللشدیرمک، اؤیرنجیدهکی بیلگی سیستئمینین آرتیقراق ساغلام اولماسینی مومکون ائدهجکدیر.
گونئی آذربایجاندا حاکیم اولان اؤیرهتیم سیستئمی بو ایلکهیه تاماماً اعتناسیز قالمیشدیر. آذربایجاندا ایلک اؤیرهتیم باشلاندیغی زامان 7 یاشیندا اولان اوشاغین بئینیندهکیلره و یاشادیغی چئوره دن آلدیغی تجروبه لره گؤز یومموش و بعضاً اونلارین هامیسی اینکار و رد ائدیلمکدهدیر.
"سومود"دان "سویود"دا (عینی آنلامدان مجرد آنلاما)
اوشاغین ذهنیندهکی تکامول سوموددان سویودا ساریدیر. اینسان هر زامان سومود و عینی اولاراق گؤردویو، حیس ائتدییی شئیلری، اونلارین سویود و مجرد قاوراملارلا آنلادیلماسیندان داها راحات اؤیرهنیر. بو ندن ایله مومکونسه درس قونوسو اولان اشیا و نسنهلرله دوغرودان قارشی قارشیا گتیریلمهلیدیر. اؤزهللیکله ایلک اؤیرهتیمده گؤزله گؤروب والی توتدوغو گئرچک اشیالار داها آنلاملیدیر. ائله بو سببه گؤره ده اؤیرنجیلره اؤنجه سومود شئیلری اؤیره دیلمهلی، داها سونرا سویودا گئتمک گرهکیر. سویود قونولارین اؤیره تیمینده ایسه سومود قونولاردان فایدالانماق لازیمدیر. بو خصوصدا گونئی آذربایجاندا ایلگنج و جالیب بیر دوروم واردیر:
"سو"، "چؤرک" و "آت" کیمی نسنهلرین شکلینی آذربایجانلی اوشاغا گؤستریب آنجاق "آب"،"نان"و "اسب" سؤزجوکلرینی اؤیرنمک و اونلاری دوغرو شکیلده یازماق اوشاقدان ایسته نیلمکدهدیر. بورادا ذاتاً سوموددان سویودا یا خود عینی قاورامدان مجرد قاوراما دوغرو بیر ائییتیم حرکتی معناسیزدیر. شکیللرین یاردیمی ایله اؤیرهتیم گلیشمیش بیر اؤیره تیم شیوهسی کیمی بوتون اؤلکه لرده قوللانیلسادا گونئی آذربایجانلینین ائیتیمینده یئری بوش گؤرونور، دئیه بیله جک قدهر اؤز ایشلمینی الدن وئرمیشدیر.
گؤرسل- ائشیتسل آراجلار اؤزهللیکله بیلگیسایار تئکنولوژیسینده سون گلیشمهلر نه قدهر سؤزو گئدن اصل اساسیندا اؤیرهتیمی راحاتلاشدیرمیشسا دا بو آچیدان گونئی آذربایجانلینی اولدوغو قدهر فایدالاندیرمامیشدیر.
"یاخیندان اوزاغا"
اؤیرنجییه اؤیرهدیلهجک بیلگیلرین دوزنلمهسینده ان یاخین چئورهسیندن حرکت ائدیلمهلیدیر. بو ایلکهیه اویما اؤیرهنمهنین سویهسینی یوکسلدهجکدیر. «چئورهیه گؤرهلیک» و «توپلوما گؤرهلیک» کیمی ایلکهلر ده بو آلاندا دوشونولهبیلر. طبیعی کی گون به گون بوتون ساحهلرده مرکزیلشن بیر اؤیرتیم- ائییتیم سیستئمینده ان آز اهمیتده بولونان اصول «یاخیندان اوزاغا» و یا «چئورهیه و توپلوما گؤرهلیک» ایلکهلری اولاجاقدیر. آذربایجان اوشاغینین کولتور، صنعت، ادبیات و تاریخ کیمی بؤلوملرده آلدیغی ائییتیم هئچ ده چئورهسینده ائشیتدییی و گؤردوکلری ایله عینی و حتی اونونلا ایلگیلی دئییلدیر. بو یالنیز اوخولدا دئییل بلکی بوتون ائییتیم و اؤیرتیم آلانلاریندا اهمیتلی اولان رادیو و تلویزیون کیمی آراجلارین قوللانیمیندا دا بئلهدیر. آذربایجانلی اوشاغینین اوخولدا اؤیرهندییی و تانیدیغی شعرلر و شاعیرلر، مثللر، اوخودوغو تاریخ و ... اونون چئوره سنیده یاشایان میللتین اولوسال دیرلری ساییلان کولتور، ادبیات و تاریخی ایله تاماماً فرقلیدیر.
"راندیمان"
هر چئشیت ائییتیم- اؤیرهتیم فعالیتی ان آز زامان و ان آز انرژی صرف ائدیب و ان یوکسک وئریم الده ائدیلهجک شکیلده دوزنلنمهلیدیر. بونون اوچون ده اؤیرتیم باشدان سونا هر یؤندن پلانلانمالیدیر. بورادا یئنه اصوللارین چوخوندا اولدوغو کیمی، ایلک اؤیرتیم سیستئمینه داخیل اولان اؤیرنجیلر یاش باخمیندان چوخ حساس دورومو یاشاماقدادیرلار، بورادا اوشاغین فیزیولوژی و پسیکولوژی خصوصیتلری نهایت درجه اینجهلیکلری ایچرمکدهدیر. زامان ایسه چوخ اؤنملی بیر فاکتوردور. اوخولا یئنی داخیل اولان اوشاغین آرتیق انرژی و زامان صرف ائدیب و ان آز وئریم الده ائتمهسی، اونو اولومسوز پسیکولوژیک پروبلئملر ایله قارشیلاشدیریب، اؤیرهتیم سورهجینین طبیعی و دوغال ایرهلیلهمهسینه انگل ده اولا بیلر.
فارسجانی بیلمهین و اوخولا گیردیکده تاماماً فارسجا ایله ائییتیم آلان گونئی آذربایجانلی اوشاغینین بو سببلردن ده نه قدر اودوزموش اولدوغو گؤرنمکدهدیر.
"آچیقلیق"
اؤیرنجیلری دوغرودان طبیعته و اولای یئرینه گؤتوروب و بعضی اولایلاری فوتو، پلان، خریطه، سس آرشیوی و... ایله اونلارا آنلاتماق، اؤیرهتیمده آچیقلیق اصلینی ساغلایاجاق.
اولایلاری گیزلتمهیه و تاریخی تحریف ائتمهیه چالیشان سیستئملرده اؤیرهتیمده بؤیوک اهمیته صاحیب اولان بو ایلکه موکملجهسینه حیاتا کئچیریلمهیهجکدیر.
"اکتیویته"
گونوموزده اؤیرتیم فعالیتلرینده یالنیز دینلهیهرک آنلاماغا چالیشان اؤیرنجی یئرینه درسه آکتیو اولاراق قاتیلان، سورو سوران، بعضی قونولاردا اؤزونه مخصوص پلان و تئکنیکلرله آراشدیران، دوشونوب چیخاران و بو شکیلده درسه قاتیلان اؤیرنجی ایستهنیلمهلیدیر.
اسکی اوخول اؤیرنجینی درسه قاتمایان، یالنیز اؤیرتمنی دینلهیهرک پاسیو اولاراق آلماغا چالیشان بیر وضعیتده توتاردی(ایدوئولوژیک و مرکزیلشدیریجی اؤیرهتیم سیستئمی عموماً بئله دیر).
اوخوللارین درس پروقراملاریندا دوغا، گونلوک و سوسیال حایاتلا ایلگیلی درسلر آرتینجا؛ اؤته یاندان پئداقوژی و پسیکولوژیده اؤیرنجینین و آکتیو اؤیرنمهسینین داها ائتگیلی اولدوغو گئرچهیی اورتایا چیخینجا و ایچینده یاشانیلان قاتیلیمجی و ایشتیراکچی دئموکراسی و رقابته دایالی لیبئرال اقتصاد شرطلری زورلایینجا اؤیرهتیمده آکتیولیک ایلکهسینین اؤنمی ده آرتدی.
ائله بو اساسا دایاراناق، گونئی آذربایجانلینین اؤزونه مخصوص ائییتیم سیستئمی ایجاد ائدهبیلمهدییی اوچون، گونئی آذربایجان اؤیرنجیسی اؤز فردی آکتیولیینی سون درجه یوکسلتمهلی و اؤیرتمن مرکزلی ائییتیم–اؤیرتیم سیستئمینه قارشی دورمالیدیر، دئیه اینانیلماقدادیر.
"حایاتا یاخینلیق"
اوخول و اؤیرهتیم اورتامی حایاتدان قوپوق، یاپای و مصنوعی بیر اورتام اولمامالی؛ حایاتا یاخین، اوراداکی گئرچکلردن اوزاق اولمایان، اؤیرهنجینین حایاتلا باغلانتیسینی قوپارمایان بیر یاشانتی سونمالدیر.
اوخول اؤیرنجیلری یاشاماق اوچون حاضیرلادیغینا گؤره، اوراداکی اؤیرهتیم ده حایاتین دوغرودان اؤزو اولمالیدیر. درس قونولاری، آنلادیم سیراسیندا وئریلن اؤرنکلر حایاتین ایچینده سئچیلمهلیدیر. اوشاقلارا اؤیرهدیرکن قوللانیلان دیل، اونلارین گئرچک حایاتلاریندا دانیشلان دیل اولمالیدیر.
"سوسیاللیق"
ائییتیمین ان باشدا اولان وظیفهلریندن بیری، اوشاقلاری دنگهلی و تعادوللو اولاراق سوسیاللاشدیرماقدیر. بو سوسیاللاشدیرما ایچینده، آتا-آنا، اؤیرهتمن، توپلومون معنوی اوتوریتهلری اولان دین، اخلاق، کولتور، تؤره و اینانجلار کیمی گوجلری تانیمالی و سایغی گؤسترمهلیدیر. چونکو بو گوجلر توپلومون دیرکلریدیر و اوشاق دا بؤیودوکجه بو روللاری اوستهلهنهجکدیر. او بو گوجلرین تمثیلچیسی اولاجاقدیر. بیر اؤیرتیم- ائییتیم سیستئمی بو معنوی وارلیقلاری ضعیفلندیرمهیه و یا ان فاجیعهلی حالتینده اونلاری محو ائتمهیه چالیشیرسا اؤیرنجینی یاسالارا قارشی سایغیسیز یاپیب دا عاصی بیر اینسان کیمی یئتیشدیرهجکدیر.
کورهسللشمه و ائییتیم
بیلگی آرتیق گونوموزده تولید و اؤرهتیم سورهجینه یاردیمچی اولان بیر فاکتور اولماقدان چیخمیش، بیلگی تولیدینین اؤزو بیر فن و صنعت حالینا گلمیشدیر. بونون نتیجه سینده بیلگی اورهتیمی گئتدیکجه اونیوئرسیتهدن ائشیکده گئرچکلشمهیه باشلامیشدیر. بیلگینین بیر اورون و محصول حالینا گلمهسی ائییتیمین فرقلی بیر حالدا بولونماسینی گرکدیرمیشدیر.
کوره سللشمه نین ان چوخ ائتگیلی اولا بیلهجهیی آلانلاردان بیری، ائییتیم-اؤیرهتیم آلانیدیر.
ائییتیم سیستئمینی اله گئچیرمیش بیر کورهسللشمه، توپلومون یئنی نسلینی و اؤیرتمنلرینی، گئچمیشینی و گلهجهیینی اله کئچیرمیش دئمکدیر. بو باخیمدان، ائییتیم و کورهسللشمهنین آراسیندا اولان ایلیشکینی آنالیز ائتمک ده باشقا بیر اؤنم داشیماقدادیر.
کوره سل بیر دونیادا، کورهسل دیرلری راحات و قولایجا قاورایا بیلن، اولوسال و میلی دیرلرینی- وارلیقلارینی قورویا بیلن یوردداشلار یئتیشدیرمک ائییتیمین گؤرهویدیر. بو اوزدن کورهسللشمه ایله آیاقلاشا بیلن بیر اؤیرهتیم و ائییتیم سیستئمی لازیمدیر. بو آماجلا دا کولتورل دیرلری قاورایا بیلهجک، کورهسل دیره صاحیب بیلگی تولید ائدهبیلهجک و بونونلا بیرلیکده، اولوسال و میلی دیرلرینه صاحیب چیخان، اونلاری قورویان و اوجالدان وطنداشلار یئتیشدیرهبیلمک اوچون ائییتیم پروقراملارینین دوزنلنمهسی گرکمکدهدیر.
کورهسللشمهنین ائییتمه ان اولوملو ائتگیلریندن بیلگیسایار واسیطهسی ایله اولماقدادیر.
اینسانلار بیلگیسایار واسیطهسی ایله هر یئرله باغلانتی قورا بیلمکده و بیلگیلره سورعتلی و راحات اولاشا بیلمکدهدیر.
آنجاق اینترنتین سایهسینده بیر چوخ بیلگینی ائویمیزه داشییان کوره سللشمهنین گتیردییی یارارلار و فایدالار یانیندا، بعضی اولومسوزلوقلاردان دا سؤز ائتمک مومکوندور.
دئمک اینترنتین دیشیندا بیر عونصور داها وار؛ او دا یابانچی دیل بیلمه زورونلولوغودور.
اصلینده کورهسللشمه باتی قایناقلی بیر سورجدیر. بیلگی و تئکنولوژی ده باتیدادیر. بو تئکنولوژینی اونلاردان آلا بیلمک اوچون اونلارین دیلینده دانیشماق لازیمدیر. بونا گؤره اینگیلیزجه اولوسلار آراسی بیر بیلیم دیلی حالینا گلمیشدیر. شوبههسیز اویغون ائییتیم و اؤیرهتیم سیستئمینین گؤتورولمهدییی تقدیره کورهسللشمهنین اولومسوز جهتلری او جوملهدن باتی و یابانچی دیلی و کولتورونون اولوسال و میلی دیل و کولتوره استیلاسی و اولوسال دیرلرین ضعیفلنمهسی میللتلری بویوک بیر تهلیکهیه دوغرو یؤنلدهبیلر.
گونئی آذربایجانلی دوشونور و آیدینینا باشقا و داها آرتیق گؤز اؤنونده اولان کولتورل باسقیلار ایله اوز به اوز اولدوغو اوچون کوره سللشمه نین اولومسوز یؤنلرینی گؤرمهیهجهیی احتیمال ائدیلمکدهدیر. چونکو آذربایجانین دیلی و کولتورو فارس دیلی و کولتورونون باسقیسی آلتیندادیر. اؤته یاندان فارسجا دا کورهسللشمهنین ائتگیسیندن دولایی اینگیلیزجه باسقیسینا معروض قالمیشدیر. آنجاق ایکینجی سالدیری تورکجهیه ده فارسجایا اولدوغو قدهر تهلیکهلیدیر.
بوتون بونلاری گؤز اؤنونه آلاراق یئنه ده کورهسللشمهنین اولوملو جهتلرینین گونئی آذربایجان دوروموندا اولان توپلوملاردا اونون اولومسوز جهت لریندن داها آرتیق اولماسی قناعتیندهیم.
"گونئی آذربایجانلی یئنی اینسان تیپی"نی یئتیشدیرمک اوچون، "آذربایجان مرکزلی دوشونجه سیستئمی"نین عمل ساحه سینده لازیم اولان اقتداری الده ائتمهسی گرکمکدهدیر. او زامانا قدهر کورهسللشمهنین اوچونجو دونیا اینسانلارینا سوندوغو فورصتلردن قوللاناراق "آذربایجان مرکزلی دوشونجه سیستئمی" زامان-زامان ایرهلی آپاریلمالی و بو سیستئمه اقتدار و عمل یئتهنهیی قازاندیرا بیلن گونئی آذربایجانلی یئتیشدیریلمهلیدیر.
گؤروندویو کیمی 21-جی یوزایلیلیکده بیر چوخ اولای و شئیلرین ماهیت و کیفیتی تام دهییشیلمیشدیر. بونونلا بئله ائییتیم و اؤیرهتیمین اؤزو و هم ده اونا اولان باخیشلار دا دهییشمیشدیر. بونلاردان ائییتیم مقصدی، مئتودی و شیوهلری، مؤحتواسی و... دئمک اولار. بوگون ائییتیم یئنی دونیانین چیخارلارینا اویغون یئنی اینسان یئتیشدیرمک ایستهییندهدیر. بو سیستئم ایچریسینده ایسه هر نهنین اؤز یئرینده تعریف و گؤرهوی واردیر. دئمهلی سیستئمین هر هانسی یئرینده آزاجیق نوقصان و چاتیشمازلیق یارانیرسا، هم فرد، هم ده توپلوم آغیر مادی و معنوی ضربه لر گؤره بیلر.
بورادا اؤزموزو خیطاب ائدرک سورمالییق:
بیز هارادا دایانمیشیق؟ قونو ایله ایلیشگیلی میلتیمیزین دورومو نئجه دیر؟
گونئی آذربایجان اینسانی-نین گلهجهیی و طالعینی دوشونن هر کس البته کی بونلاری دا دوشونمهلیدیر.
میلیونلاردان اولوشان بیر میللت باشقا طرز و ماهیتده ائییتیم آلماغا مجبور اولدوغونو حالدا دئمهلی اؤز اریمه و آسیمیلاسیون گئدیشینی اوتوماتیک و راحاتلیقلا سورمکدهدیر.
میلتیمیزین بو آغیر و آجی شرایطینی دوشونن هر کس ایلک اؤنجه بورادان یعنی ائییتیم و اؤیرهتیمدن باشلامالیدیر. ائییتیم و اؤیرهتیم اولمادیغی حالدا بیر میلتین نسیل آراسیندا اولان باغلار ایجاد اولونمور و باشقا سؤزله او میلت اؤز اؤلومونو یاشاییر.
فایدالاندیغیم قایناقلاردان:
- Yeniden İmece Dergisi, Eğitim ilkeleri, Prof.Dr.İsa Eşme, Kasım 2003 sayısı
- Öğretim İlke ve Yöntemleri, Ali Özdaş, İstanbul 1997
- Din Eğitim Ve Öğretiminde Buldurma (sokrates) Yöntemi, Doç Dr. Mehmet Zeki AYDIN, Sivas, 1996
- Eğitim ve Küreselleşme, Eğitim, Bilim ve Sanat Dergisi, Kasım 2003/ Sayı: 4,Fatih GÖKSOY
- Eğitim ve Küreselleşme, Eğitim, Bilim ve Sanat Dergisi, Kasım 2003/ Sayı: 4, Nurhan SÖNMEZ
- ...
هويت پنهان
(پيرامون اعتراضات اخير در آذربايجان)
عليرضا جوانبخت قولونجو
quluncu@gmail.com
شكي نيست كه هيچ كدام نمي دانستند. زيرا كم اهميت ترين بعد لطمات آن نوشته، يعني زيانهاي مادي ناشي از تحريم روزنامه به نوبه خود ضربه سنگيني بر اين روزنامه وارد كرده است، اگرچه روزنامه ايران منبعي غني همچون بيت المال را جهت تأمين منابع مالي خود در اختيار دارد.
مي پذيريم كه هيچ انساني اهانت را تحمل نمي كند، خصوصاً اگر لبه تيز اين اهانت، ارزشها و هويت ملي و فرهنگي او را هدف قرار داده باشد. با اين وجود خيلي ها _ مثلاً من كه تا حدودي از نزديك با مبارزه هويت طلبانه تركهاي آذربايجان مرتبط هستم _ با مشاهده خيزش دانشجويان آذربايجاني در دفاع از ارزشهاي ملت آذربايجان به شدت غافلگير شدند.
در طول اين سالها شاهد اهانت هاي بيشماري بودم كه بر ملت آذربايجان روا داشته اند. اهانت هايي كه به هيچ وجه كمتر از اين آخري نبوده است. بگذاريد مثالي بگويم؛ چند ماه قبل برنامه اي تلويزيوني به اسم صندلي داغ را از كانال 2 تلويزيون ايران تماشا مي كردم، مجري (مجري هنر پيشه اي به اسم احمد نجفي بود، او كلمه "ايروني" را طوري تلفظ مي كند كه خواهي نخواهي متوجه مي شوي ايراني مورد نظر او شخصي است كه به شدت به كورش و فردوسي و نژاد آريا عشق مي ورزد) از مهمان برنامه كه گوينده خبر در تلويزيون و ترك آذربايجاني است، پرسيد كه اهل كجاست؟ و او جواب داد كه ترك هستم ولي مجري با حالتي ملامتگر اظهار داشت كه چنين اشتباهي از او بعيد است و از اين پس بايد خود را آذري بنامد. يعني مقابل چشمان هزاران آذربايجاني به يك خانم تحصيلكرده ترك آذربايجاني گفته شد كه تا كنون در مورد هويت خود اشتباه مي كرده است و او بايستي هويت خود را با كلمه اي بيان كند كه پدران و مادرانش هيچ وقت آن را نشنيده بودند.
و بسيار است اهانت هايي از اين قبيل و تمامي آنها از تريبونها و رسانه هايي صادر مي شود كه از بيت المال براي آنها هزينه مي گردد و در صورت رعايت حدافل حقوق شهروندي تركهاي آذربايجان همين رسانه ها بايستي در خدمت ترويج و گسترش زبان تركي و فرهنگ آذربايجاني مي بودند.
و درون همين رسانه ها اسباب پيشرفت فرزنداني از همين مرز و بوم نيز فراهم است و البته لازمه آن چشم بستن در برابر تحريفات آشكار و پنهان تاريخ و هويت آذربايجان و حتي معاونت در تخريب اين فرهنگ است، فرهنگي كه فارسِ غالب خرده فرهنگ مي نامدش.
به دليل مشاهده اين اهانت و نديدن عكس العملي و هزاران دليل ديگر كه در اين گفتار نمي گنجد، اين جوشش قشرهاي مختلف در آذربايجان_ كه ادامه هم دارد_ در اعتراض به روزنامه "ايران" بسياري را غافلگير كرد. دهها هزار دانشجوي آذربايجاني در شهرهاي اورميه، تبريز، اردبيل، تهران، همدان، زنجان، قزوين و... تحصن اعتراض آميز برگزار كردند، روزنامه مذكور در بسياري از شهرهاي آذربايجان تحريم شد و ...
با اين حال اين موجهاي خيره كننده در عين ماهيت غافلگير كننده خود دليلي نه چندان پنهان نيز داشت، و آن متفاوت بودن توهين اخير از حيث قابل فهم بودن براي تمام اقشار اعم از آگاهان مسائل فرهنگي و افراد عادي با اهانت هاي حتي شديدتر قبلي بود. اگر اهانت هاي روزهاي گذشته هويت فرهنگي و ملي آذربايجان را هدف قرار مي داد _ مفاهيمي كه در جوامع رشد يافته از منظر شعور ملي ملموس هستند_ توهين اخير بي واسطه به شخصيت انساني ترك آذرزبايجاني حمله كرده بود.
اتفاقات اخير خيال بسياري از روشنفكران آذربايجاني را كه از بحران هويت انسان آذربايجاني رنج مي بردند آسوده كرد. روشنفكراني كه به خاطر آنچه كه "بي تفاوتي تركهاي آذربايجان نسبت به حملات مكرر به هويت ملي آنان" مي ناميدند تا حدودي دچار يأس شده بودند.
اين بار بايد_دوست و دشمن_ همه قانع شده باشند كه آذربايجاني به پاسداشتِ هويت خود اهميت مي دهد. اما اين اهميت دادن در مورد ابعادي از هويت ملي اوست كه با شخصيت انساني او عجين شده باشد. از اينرو در شكلگيري تيپ مدرن انسان آذربايجاني مسائلي است كه بايد در مركز توجه قرار گيرد. لازم است براي او نه فقط مشخص بلكه ملموس هم بشود كه نداشتن حتي يك كلاس درس در مدارس، نداشتن حق خواندن و نوشتن به زبان مادري، تحريف نام ملتي با سابقه بسيار كهن و ... بزرگترين توهينهايي است كه ممكن است در قرن حاضر بر ملتي روا گردد.
ملموس كردن چنين واقعيتي تنها با آگاه كردن بيشتر و هر چه بيشتر ترك آذربايجاني و آشكار ساختن ابعادِ پنهان هويت است، او بايد تاريخ، فرهنگ و زبان خود را به خوبي بشناسد، در نهايت در مسير سيستم فكري به مركزيت آذربايجان قرار گيرد. و همين مسأله نيز جهتگيري آتي فعالان سياسي و فرهنگي آذربايجان را مشخص مي كند.
29 ارديبهشت 1385
اورميه
