| تبليغات | X |
Əbülfəzl Paşaoğlu, Əlirza Quluncu
Beynəlxalq insan hüquqları təşkilatı «Amnesty International»ın oktyabrın 11-də verdiyi son bəyanatda deyilir ki, sentyabrın 21-də 25 yaşlı Mustafa Əvəzpur, habelə onun 14 və 16 yaşlı qardaşları Məhəmməd Rza və Murtuza nəzarət altına alınıb.
Azərbaycan dilində tədris tələbi ilə elan edilən boykotdan əvvəl və sonra 15-dən artıq adamın həbs edildiyi bildirilir. O cümlədən Əvəzpur qardaşlarının evində axtarış aparıldığı, atalarının sorğu-sual zamanı kəşfiyyat rəsmiləri tərəfindən döyüldüyü deyilir.
«Amnesty International»ın əldə etdiyi məlumata əsasən Murtuza Əvəzpur oktyabr ayının 9-da azadlığa buraxılıb, lakin Məhəmməd Rza hələ də Təbriz həbsxanasında saxlanılır. Mustafa isə aclıq elan etdikdən sonra Təbriz şəhər həbsxanasına köçürülüb. «Amnesty International» işgəncə təhlükəsində olan Mustafa və Məhəmməd Rza Əvəzpur kimi digər azərbaycanlı dustaqları vicdan məhbusları hesab edir və onların İran azərbaycanlılarının hüquqlarının təmin olunmasını dinc yolla tələb etdiklərinə inanır. Təşkilat İranı onların ya dərhal və qeyri-şərtsiz azad edilməsi, ya da günahlandırıldıqları cinayətlərə görə ittiham edilib, ədalətli şəkildə mühakimə edilmələrinə çağırıb.
İSNA xəbər agentliyi isə xəbər verir ki, Zəncan şəhərindən olan siyasi fəal Rza Abbasiyə 1 il həbs cəzası verilib. Rza Abbasinin vəkili cənab Xəlilinin İSNA-nın müxbirinə verdiyi məlumata görə Abbasi İran İslam respublikası əleyhinə təbliğat apardığı və dövlət rəsmilərinə hörmətsizlik etdiyi üçün İranın islam cəza qanunlarının 500 və 514 saylı maddələrinə istinadən iki dəfə 6 aylıq həbsə məhkum edilib.
İyunun 27-dən nəzarət altına alınan Rza Abbasi Azərbaycan Siyasi Məhbuslarının Müdafiə Komitəsi və İran Məzunlar Birliyinin üzvüdür. Onun vəkili cənab Xəlili həmçinin müttəhimin 110 gündən artıq çətin şəraitdə həbsdə saxlanılmasına etiraz edib. Xəlilinin dediklərinə görə Rza Abbasi təftiş edildikdən sonra bəzi səhvlərinə etiraf edərək İran rəsmilərindən üzr istəyib.
Abbasinin həbsindən sonra bəzi qaynaqlar onun işgəncəyə məruz qaldığı haqda da məlumat vermişlər. Bu mənbələrə əsasən, Abbasi etiraf məktubu imzalamağa məcbur edilib və bunun üçün onun özü və ailəsi təhdidlərə məruz qalib. «Amnesty International»ın sentyabrın 12-də Abbası haqqında verdiyi bəyanatda da onun işgəncə olduğu ehtimalı irəli sürülmüşdü. Rza Abbasi Zəncan şəhərində nəşr edilən «Mərdom-e no» («Yeni insanlar») qəzetində çalışır. Abbasi ilk dəfə 2003-cü ilin aprel ayında həbsə alınmışdı.
http://www.azadliq.org/Article/2006/10/17/20061017132710957.html
Bu gün (Cümə axşamı, 12 oktyabr 2006) Türkiyəli yazar Orhan PAMUK bu ilin ədəbiyat Nobel ödülünü qazandı. Aşağıdakı yazı Pamuk haqdadır. Bu yazı xurdad 1385-də Yarpaq nəşriyəsində basılmışdı.
اورهان پاموک ايله دانيشيق
عليرضا ج. قولونجو
1382-جی ايلين باهاريندا تورکييهلی يازار و دونيا شؤهرتلی رومانچی "اورهان پاموک"- ون اولوسلار آراسی کيتاب سرگيسی اثناسيندا تئهرانا گلهجهيينی اؤيرهنديک. پاموک ايله اولان يازيشمالاريميز ائلهجه ده اونون اثرلرينی فارسجايا چئويرن "ارسلان فصيحی" ايله دانيشيقلاريميزدا تورک مودئرن ادبياتی حاقيندا تئهراندا و پاموک-ون حضورو ايله بير سئمينار کئچيرمهيه قرار وئرسک ده تئهران بيليميوردو مسئوللاريندان بيزه اؤنجهدن سؤز وئرديکلرينه رغماً يارديم آلا بيلمهديييميزه گؤره بونو باشارماديق.
بيز پاموک ايله يالنيز قيسسا بير دانيشيق آپارا بيلديک. بعضی علتلره گؤره بو دانيشيغی ايندييه قدهر هئچ بير نشريهيه وئرمهميشديم.
سون زامانلاردا پاموک ائرمنی-تورک مسألهسی حاقدا دانيشيرکن، ائرمنيستان دؤولتينی دستکلهمهسی هاميميزی تعجوبلنديردی. اورهان پاموک ائرمنيستانين قاراباغ تورکلرينه ائتديکلری جنايتلری اؤرت- باس ائتمک اوچون اونلارين امکداشی اولموشدور دئمک ايستهمهسک ده اونون آوروپا بيرلييينده شؤهرتی و کيتابلارينين تيراژی چوخالسين، دئيه تورکلرين ضيدينه بير دانيشيق آپارماسينی اينانماغا مجبور قاليريق. دئمک پاموک ادبيات دونياسيندا داها يئنی موفقيتلری الده ائتمک اوچون سياسی اويونلارا گيرمکدن بئله چکينمهميشدير. آنجاق پاموک بيزيمله دانيشيغيندا سياستدن اوزاق اولدوغونو دئمک ايستهيير!!
ظنيمجه 2 ايل کئچسه ده اورهان پاموک ايله بو قيسا دانيشيق يارپاق اوخوجولارينا ايلگينج اولاجاقدير.
(حيدرشادی ايله برابر پاموک-و گؤرمهيه گئتديک، اونو آذربايجانلی يازار"عمران صلاحی" و "رضا سيد حسينی" ايله دانيشيرکن تاپديق. دانيشيغيميزين بير چوخ بؤلومو سياسی قونولارا چکيلدی، اونلاری حذف ائتمهيه مجبور اولدوم.)
اورهان بهی! بورادا گونئی آذربايجانلیلارين اؤزلرينه دؤنوشو و اؤز کيمليکلرينه ساری گئتمهلری بير ادبيات اورتايا چيخارميشدير. سيزجه بئله بير اويانيش و بئله بير حرکت دونيا چاپيندا بير ادبيات يارادا بيلرمی؟
پاموک: ايلکده من فيکريمی سؤيلهييم؛ بوتون ميليتچی اويانيشلار، حرکتلر اؤنجه ادبياتلا باشلار، سونرا قزئتهسی اولور، درگيسی اولور. سونرا بو ادبياتلا قالماز، سياسی اولور. آما بونون گئنلليکله آماجی دونيا چاپيندا ادبيات اولماز، سونوندا سياسی بير شئی اولور.
آما ادبياتچی اولما ايچ گودوسو(غريزهسی) يوکسک اولانلار او اؤلکهدهکی رسمی ديلده يازيرلار، "آيتماتوو"(چنگيز آيتماتوو) روسجا يازير. بيلمم آنلادا بيليرم يا يوخ، آيتماتوو تورک اولماغين آلتينی جيزماق ايستهمهيير، ادبياتچی اولماغين آلتينی جيزماق ايستهيير، روسجا يازير.
آما بو دئدييينيز شئی ايسه او ميلّی ازيلميش ديلی قوللانماق ايسه بلکی بؤيوک يازاری اورتايا چيخارا بيلمهيه آما او اولوسون بؤيوک يازاری اولور. او اؤز ميلّتينين، او اؤفکهلی و اَزيک حيصّهنين، گونئی آذربايجانليلارين قهرمانی اولور.
سيز بونلاری يعنی ميليتچيليک اساسيندا بير ادبيات اورتايا چيخانلاری تاماماً ايچ گودولرينی ادبياتدان باشقا بيليرسينيز؟ يوخسا...
پاموک: بو ايکيسی اؤرتوشه بيلر. ايکيسی عينی يئرده بولوشا بيلر ده. هم ادبی ايچ گودوسو يوکسک هم ده کنارا آتيلمش کندی ديلينه ده ساريلماق ايستهيير. بوتون ميلت- دؤولتلرده بئله قورولدو. "دانته" ايتاليانجا يازدی، او زامان هر کس لاتينجه قونوشوردو. او ان بؤيوک ايتاليانجانين ايلک بؤيوک کيتابينی يازدی.
اورهان بهی! چنگيز آيتماتوو-دان بويوردونوز، من قبول ائديرم او روسجا يازير آنجاق من اونون کيتابلارينی اوخودوغوم قدهر دوشوندويوم بودور کی آيتماتوو بير ميليتچيدير...(بونو دوستوموز غفور امامی زاده سؤيلهدی)
پاموک: بلکی بوتون تورک دونياسينی چوخ گؤزل يازير، چوخ گؤزل، او بؤيوک بير يازاردير. من بونو چوخ سؤيلهديم.
بير ده کی اورهان بهی! بيز بونو فبول ائديريک بورادا بير آزينليق ديلده يازساق ادبياتيميز دونيادا ائله تانينماز. آما بيز باخاندا چنگيز روسجا يازير، بيز فارسجا يازساق، فارس ادبياتی دونيادا هئچ تانينماميش...
پاموک: (اوجا سسله گولهرک) ناسيل اولسا فرق ائتمز دئييرسينيز...
بيز تورکجه يازساق داها اؤنملی اولور سانيرام...
پاموک: آنلاييرام، اوَت حاقليسينيز. بير ده بير شئی وار يعنی، سيزين، دونيادا بئله آزينليق ديللره، آزينليقدا قالميش ديللرده کندينی سسلنديرن يازارلارا قارشی چوخ بؤيوک بير ايلگی وار. بئله کندينيزی دويورا بيلرسينيز آوروپادا، آمئريکادا کی؛ ايراندا آزينليق تورکجه يازير، بو ايلگينج، بونا بير ايلگی وار يعنی.
بيزيم ديليميز آنادولو تورکجهسی کيمی اوغوز تورکجهلريندندير. من بئله دوشونورم کی تورکييهده اولان باشاريلاردان، تورکييهده اولان ادبياتدان و اورادا گليشن ديلدن بيز ده قوللانا بيلريک البت...
پاموک: طبيعی. چوخ دا اوزاق دئييل ديللر يعنی.
اورهان بهی! باخيشينيزی "اورتاق تورکجه"يه گؤره سؤيلرميسينيز؟
پاموک: اونون اولماسينی ايسترديم، ائله بير شئی گئرچکلشسين ايسترديم کی بير کيتاب چيخسين بوتون ايراندان، نه بيليم دوغو تورکوستانا قدهر هر کس عينی حرفلرله اوخويا بيلسين ايسترديم. بونون ساغلانماسينی ايسترديم، ائله بير قزئته چيخسين.
ايللر اؤنجه بونو "اسماعيل قاسپيرالی" ايستهميشدير، سيزجه اون ايللر کئچندن سونرا اونون دئدييينه اساساً بير باشاريلار وارمی؟
پاموک: بيلمهييرم، چوخ دا تعقيب ائدهنمهييرم. اليفبالار داغيلميش، هر کس کندی اؤلکهسيندهکی، کيمی کيريل اليفباسيندان قوللانير، کيمی لاتين، کيمی عرب، کيمی اويغور. بير ده کولتورلر ده بير آزجيق دؤولتلرينه باغلی اولاراق ائتگيلنميش، تورکجه بير سيرا يئرلرده رسمی ديل دئييل، ائله خيرپالانميش. ايدهآللارا اونای وئرمک اوچون بونلار سياسی گوجلرله، ايرادهلرله اولور. اورالاردا يوکسک استراتژيک مرکزی بير سياسی تورک گوجو نه يازيق کی يوخدور. بونو ايستهمک باشقا، بونون اولا بيلمهسی باشقا.
İran Azərbaycanının siyasi fəallarına şallaq cəzası verilir
Əlirza Quluncu
İran Azərbaycanında 2006-cı ilin may ayında «İran» qəzetində Azərbaycan türklərini təhqir edən karikatura və məqaləyə etiraz olaraq keçirilən aksiyalarda həbs edilənlərin bir çoxuna İran məhkəməsi şallaq cəzası verib.
Oktyabrın ayının ilk həftəsində Təbrizdə 7 nəfərə 40 və ya 50 şallaq cəzası verilib. İbrahim Dəşti, Vəhid Şıxbəyli, Cavad Fərəcpur, Həsən Cəfəri, Məhəmməd Əlipur, Rza Əbri və Firidun İbrahimzadə may ayı aksiyalarında iştirak etdikləri üçün həbs edilib, sonra zaminə buraxılıb.
Təbrizli 65 yaşlı bəstəkar və Azərbaycan musiqisi müəllimi Həsən Dəmirçi (Hərgülü) 1 il həbs və 50 şallaq cəzasına məhkum edilib.
O, may ayı aksiyalarından sonra həbs edilmişdi.
İran İslam Respublikasının şəriət qanunlarına əsasən şallaq cəzası islam qanunlarını pozanlara verilir. Siyasi fəallar o cümlədən də Azərbaycan fəalları 2004-cü ilə qədər şallaq cəzasına məhkum edilməmişlər. Şallaq cəzası ilə ilk dəfə iki il öncə Ərdəbil fəalları üzləşmişdi. 2004-cü ilin iyun ayında Abbas Lisani başda olmaqla Ərdəbilin siyasi fəalları şəhərin Sərçeşmə məscidində Ermənistanın rəsmi heyətinin İran Azərbaycanına səfərinə etiraz olaraq aksiya keçirmişdi. Aksiya iştirakçılarının əksəriyyəti nəzarət altına alınıb. Onların 8-i 80 min tümən cərimə və 15 şallaq hökmü ilə üzləşmişdi. Həmin hökmə etiraz olaraq azərbaycanlı siyasi fəallar bəyanat imzalamışdı. Bəyanatı imzalayanların fikrincə, Tehran hökumətinin addımları siyasi fəallara qarşı təhqir mahiyyəti daşıyırdı.
Çərşənbə axşamı, 10 oktyabr 2006
http://www.azadliq.org/Article/2006/10/10/20061010122325320.html
